Atelier NL - Een tijdreis naar 'de ziel der dingen'

22 oktober 2013

Om de keramiektraditie een eigen plaats te geven in de tijd waarin we leven, sluit Jan Tichelaar bijzondere verbonden met kunstenaars en vormgevers. Denk aan Hella Jongerius, Studio Job en Alexander van Slobbe. Ook de opkomende generatie komt bij Koninklijke Tichelaar Makkum aan het woord. Zo tekende Atelier NL (Eindhoven) voor Fundamentals of Makkum.

Atelier NL is het laboratorium van designduo Lonny van Ryswyck (1978) en Nadine Sterk (1977). Beiden studeerden in 2006 af aan de Design Academy Eindhoven. Sindsdien werken ze in de 4 Apostelen Kerk in Eindhoven, aan hun ‘eigen zaak’. Belangrijkste motivatie? Zelfstandig en onafhankelijk zijn. Lonny: “Ik kan me niet eens voorstellen hoe het is om voor iemand anders te werken. Ik wil vanuit mijn eigen vragen exploreren, projecten initiëren, mensen aan elkaar koppelen, doen wat ík in mijn kop heb.”

Curious Minds
Geïnspireerd door hun eigen keuze voor een bestaan als soevereine vormgevers, werkten Lonny en Nadine in 2012 aan een onderzoeksproject onder collega-studenten. Dat resulteerde in Curious Minds, een installatie die zich laat omschrijven als ‘dromenarchief’. Wat gebeurt er met je als je bent afgestudeerd? Wat doet de omgeving met je? Hoe ga je om met media-aandacht, of het ontbreken daarvan? Curious Minds legt ook de drijfveren van Atelier NL zelf bloot: een tijdreis naar oorsprong, identiteit en authenticiteit. “En daarbij is de reis minstens zo belangrijk als de bestemming, het project of product dat er het resultaat van is”, zegt Nadine.

Zo ging Atelier in 2008 op zoek naar de kern van het boerenbestaan, zonder zich te laten verleiden door valse romantiek. Bijzondere ontmoetingen werden vastgelegd in Farmer Portraits (2008), onderdeel van een groter project, zeer toepasselijk Veldwerk Noordoostpolder genoemd, dat resulteerde in exposities in Eindhoven, Londen en New York en werd afgerond met een openlucht maaltijd voor en met alle boeren die het project mede mogelijk maakten. In opdracht van het Audex Textielmuseum in Tilburg ontwierp Atelier NL in 2010 de ‘Yarnmachine’, een collectiestuk rond het thema duurzaamheid, gemaakt voor de expositie Re-Think. Geïnspireerd door de rijkdom aan natuurlijke vezels, ontstond er een vrolijke, met de hand aangedreven fantasie-installatie die de oer-Hollandse aardappel verwerkt tot draad.

‘We doen iets anders dan wat de designwereld gewend is en dat leidt soms tot verwarring. We zijn ‘procesontwerpers’, wat wil zeggen dat we vooral op zoek gaan naar de verhalen achter mensen, materialen en producten.’

Bestemming onbekend
Op dit moment ondernemen Nadine en Lonny een zoektocht naar de mogelijkheden van zand als grondstof. Deze tijdreis voert langs Romeinse nederzettingen in Nederland, België en Frankrijk en naar de eerste vormtalen van glas – vormtalen uit lang vervlogen tijden. Waar de reis heen gaat? Nadine: “We hebben nog geen idee. We laten ons inspireren door wat we tegenkomen. Het is veel interessanter om vanuit grondstoffen en lokale omstandigheden te denken, dan vanuit een eindproduct. We noemen onszelf wel ‘procesontwerpers’, omdat we vooral geïnteresseerd zijn in het verhaal achter het product en in het samenbrengen van verschillende werelden.”

Lonny: “We zijn op zoek naar antwoorden die ons in staat stellen om de overvloed aan producten en visuele indrukken een begrijpelijke plaats te geven. Waarom leven we zoals we leven? In hoeverre zijn we nog verbonden met onze lokale geschiedenis? Ontwerpen betekent voor ons ontmoeten. De nieuwe ordening die we vanuit onze eigen verwondering proberen aan te brengen, willen we met projecten en producten zichtbaar maken voor een zo breed mogelijk publiek.”

Eigen idioom
Voor Nadine is de vraag hoe je natuurlijke en technische functionaliteiten laat samensmelten met de emotionele wereld een onuitputtelijke bron voor ideeën en concepten. Lonny kan eindeloos observeren en nadenken over details die voor anderen vanzelfsprekend zijn. Ze voelen elkaar aan, ze vullen elkaar aan. In de denk- en conceptfase, maar ook in de uitvoering. Waar Lonny eindeloos verbanden ziet, associeert en vragen stelt, grijpt Nadine sneller naar haar schetsboek om letterlijk te ervaren in welke richting haar waarnemingen haar min of meer dwingen. De symbiose bepaalt het eigen idioom van Atelier NL, waarin veel tijdgenoten zich herkennen en dat nationaal en internationaal toenemende aandacht trekt.

Verzonken in het materiaal
Met Fundamentals of Makkum ging Atelier NL tijdens haar speurtocht naar ‘de ordening der dingen’ letterlijk tot de bodem. De kennismaking met Koninklijke Tichelaar Makkum en de oorsprong van keramiek (gebakken klei) wierp direct de vraag op: hoeveel soorten klei hebben we eigenlijk in Nederland? Lonny en Nadine gingen te werk als moderne gouddelvers en beleefden hun eigen ‘gelukmomentjes’. Resultaat: een kleiservies in zijn meest elementaire vorm. De kleuren en textuur leggen de ziel van het materiaal bloot, en daarmee de ziel van de Nederlandse bodem en alles wat zich daar door de eeuwen heen op voltrokken heeft. Nadine en Lonny: “Maar als je dat er allemaal niet in ziet en er gewoon van geniet als uniek en authentiek servies, dan is daar ook helemaal niets mis mee!”

Identiteit en tijdgeest
Authenticiteit is een sleutelwoord in het werk van Atelier NL. Waar komen vormen vandaan, wat zit erachter? Vormgeving als tijdreis naar ‘de ziel der dingen’ en daarmee naar je eigen identititeit en de essentie van het leven. Vat krijgen op de tijdgeest door diep te graven. “Er is meer dan design alleen. In onze concepten en vormtaal nemen we alle aspecten mee, de puurheid van het materiaal waarmee je werkt, de kracht van lokale initiatieven, de geschiedenis van onze directe omgeving. Alles onderzoeken en zo dicht mogelijk bij jezelf blijven in wat je doet. Dingen een plaats geven in de tijd en omgeving. Als we ooit in staat zijn om dat gevoel via een overzichtstentoonstelling over te brengen, zal er een stukje verwezenlijkt zijn van de droom waarmee we Atelier NL zijn begonnen."

Werk van Lonny van Ryswyck en Nadine Sterk is te zien op hun website en op Pinterest. Bekijk de gehele collectie van Atelier NL in onze webshop.

 

Bekijk ook:

Nederland eet van klei met Fundamentals of Makkum

Into The Great Wide Open, een vestival waar de zee de grens aangeeft