London calls Makkum

15 december 2013

Cocreatie Londen/Makkum resulteert in vernieuwende, duurzame gevelbekleding op ‘gewijde’ grond

Voor een bijzondere locatie in de City of London, 5-7 Saint Helens Place, heeft onze onderneming eigen keramische bouwelementen ontwikkeld, die met een glazuur worden afgewerkt. De elementen, gemaakt in diverse maten, worden verwerkt in een bijzondere, driedimensionale gevel. Deze is onderdeel van een ingrijpende modernisering waarvoor Eric Parry Architects de lijnen heeft uitgezet. De bouwwerkzaamheden in de City worden uitgevoerd door Brookfield Multiplex en de gevel wordt gebouwd door Szerelmey. Volgens planning wordt het project in 2016 opgeleverd.

Het contact tussen Makkum en Eric Parry Architects uit Londen dateert van 2011. De architecten selecteerden ons bedrijf op onze expertise in glazuurtechniek, met onder meer de door ons uitgevoerde geslaagde restauratiewerkzaamheden aan diverse Berlage en Dudok gebouwen in Nederland, die goed aansloten op hun referentie, het Holland House van Berlage

5-7 Saint Helens Place is eigendom van The Leathersellers’ Company, opgericht in de zestiende eeuw als beroepsvereniging van de hoofdstedelijke leerhandelaren. Op dit moment is de organisatie actief als charitatieve instelling en opleidingsspecialist. Saint Helens Place, een historisch plein in het hart van Londen, is ‘gewijde’ grond. Vanwege de archeologische waarde, ziet het stadsbestuur nauwlettend toe op elke steen die verlegd wordt. Om de locatie om te bouwen tot een eigentijds woon-/werkcomplex, zijn de bestaande gebouwen onlangs gesloopt. Alleen de historische voorgevel bleef staan. Alles daarachter was al meerdere keren gemoderniseerd. Het nieuw te verrijzen complex moet de tand des tijds minstens weer een eeuw doorstaan, volgens een bijzondere bepaling in de statuten van The Leathersellers’ Company.

‘Refinement’
Die duurzaamheidclausule was voor Eric Parry Architects aanleiding om voor de nieuw op te trekken achtergevel te denken aan toepassing van keramische bouwblokken, voorzien van een glazuurlaag. Geglazuurd keramiek is immers bij uitstek duurzaam en onderhoudsvriendelijk. Geglazuurde gevelelementen bieden bovendien de mogelijkheid om gevels een onderscheidende tactiliteit mee te geven, wat een essentiële eis was in de historische context van Saint Helens Place. De achtergevel van het gebouw, van oorspong een kloostercomplex, leunt bijna tegen de middeleeuwse Saint Helens Church aan, en vervult daarmee een prominente, beeldbepalende rol. De natuurlijke nuancering sluit perfect aan bij de definitie die Eric Parry geeft voor ‘refinement’ – verfijning die al op afstand leesbaar is en bijna tastbaar wordt naarmate men het materiaal nadert.

Wij hebben voor dit prestigieuze project een belangrijk besluit genomen. In plaats van ons te oriënteren op bestaande halffabricaten, hebben we ervoor gekozen om alles in eigen hand te houden. We hebben bouwmodules ontwikkeld, gebaseerd op de traditionele slibgiettechniek. De handgemaakte modules worden gegoten in meer dan zestig verschillende vormen, waardoor de gevel een rijk getrapt reliëf krijgt. De geglazuurde blokken worden op de bouwplaats gemonteerd in een roestvrijstalen constructie en vervolgens afgevoegd.

Duurzaam bouwen
De productie van de geglazuurde bouwelementen – meer dan tienduizend stuks met wanddiktes van 25 tot 40 mm – is intussen in volle gang. Jan Tichelaar noemt het rendement van de ‘steile leercurve’ die zijn onderneming tijdens het voor- en productietraject heeft afgelegd enorm hoog. “De samenwerking biedt ons de gelegenheid op een unieke locatie te laten zien waartoe we in staat zijn als het gaat om actief meedenken over vernieuwende materiaaloplossingen. Die vertalen we in eigen huis in productietechnieken, waarin ambachtelijkheid en efficiency hand in hand gaan. Door de traditionele techniek van slibgieten te vertalen naar moderne processen, zijn we in staat complete geglazuurde keramische bouwelementen te ontwikkelen, die breed toepasbaar zijn. Het was vooral een uitdaging om onze productietechniek af te stemmen op de geëiste wanddiktes van de elementen, die oplopen tot wel 40 mm. Deze robuustheid is noodzakelijk om te kunnen voldoen aan de verplichte, zeer strenge hard en soft body tests.”

Het project heeft een extra dimensie door de typisch Engelse manier van zaken doen. Jan Tichelaar: “De architect staat hier in hoog aanzien, je voelt van alle kanten het respect voor het creatieve proces, voor de vormgeving. Bij alle betrokkenen merk je een collectieve wil om er vanuit de diverse disciplines iets bijzonders van te maken. Dat geldt ook voor het stadsbestuur dat via het Department of Planning permanent heeft meegekeken. Het maakt indruk om mee te maken dat een man als Peter Rees persoonlijk bij ons in Makkum is komen kijken. Als stadbouwmeester is Rees al bijna dertig jaar het gezicht van The City of London. Hij wordt niet voor niets ‘the man who built the City’ genoemd. Elk detail wordt ontleed en kritisch gewogen, maar altijd op een constructieve manier. Inspirerend.”

Projectvoortgang
De sloopwerkzaamheden van 5-7 Saint Helens Place zijn in twee maanden verricht. Direct daarna is een nieuwe fundering gestort, die rust op 140 pijlers. Op Lethersellers.co.uk is de bouwvoortgang te volgen. Hoofdaannemer is Brookfield Multiplex, de internationale bouwonderneming met roots  in Australië, maar inmiddels met 3.368 medewerkers vanuit acht landen wereldwijd actief. Voor de uiteindelijke gevelconstructies tekent Szerelmey Ltd., gesticht in 1841 en uitgegroeid tot meest vooraanstaande gevelbouwspecialist in de UK. De werkzaamheden verlopen volgens planning. Naar het zich laat aanzien, kan 5-7 Saint Helens Place in 2016 worden opgeleverd om vervolgens voor minstens de eerstvolgende honderd jaar met rust te worden gelaten.

Naar het profiel van Eric Parry Architects >>
Naar The Making Of >>