Nederland eet van klei

22 oktober 2013

Fundamentals of Makkum is op de eerste plaats een prachtig servies. Goudeerlijk en aangenaam robuust. Handgemaakt en voorzien van een authentiek stempel, uiteraard. Daarnaast vertelt Fundamentals of Makkum een verhaal. Over tradities en identiteit, verbonden met de grond waarvan we leven en waar onze voorouders hun footprint achterlieten. Eten van klei. Wie wil dat niet als je dit servies hebt gezien.

Is het in deze tijd van overindustrialisering nog haalbaar om in Nederland een ambachtelijk servies te ontwikkelen en te produceren dat mag rekenen op de belangstelling van een brede groep liefhebbers van authentiek aardewerk en vakmanschap? Met die vraag zwengelde Jan Tichelaar een ware zoektocht aan naar oorsprong en identiteit. Een zoektocht die ook hem zelf en zijn familiebedrijf van Makkumer bodem op het lijf geschreven is. 

Terug naar Makkum
Dankzij deze boeiende zoektocht beleeft de oer-Hollandse servieskunst in 2009 een opmerkelijke revival. ‘Terug naar Makkum’, zullen we maar zeggen. Samen met Atelier NL ontwikkelt Koninklijke Tichelaar Makkum een unieke serie kommen, schotels en schalen, handmatig vervaardigd uit klein van zes verschillende Nederlandse locaties. De kleur- en textuurverschillen zijn opmerkelijk en intrigerend. Met Fundamentals of Makkum houden de makers ons een landkaart voor. 

Met liefde en concentratie
Dat doen ze met ‘basale producten’. In wezen is Fundamentals of Makkum een ontwapenend ‘eenvoudig pottenbakkersservies’. Lonny van Ryswyck van Atelier NL: “In het ontwerp hebben we niet gestreefd naar een nieuwe vormtaal, maar zichtbaar willen maken hoe ons leven in Nederland door de eeuwen heen verbonden is met de grondsoort die ons voedt, klei. Het is uniek dat iemand als Jan Tichelaar ons hiervoor de ruimte heeft gegeven. Er gaat een droom in vervulling als je de mensen van Koninklijke Tichelaar Makkum met zoveel liefde en concentratie aan het werk ziet. Mallen maken, draaien, glazuren, echt gááf. Er komen unieke stukken uit de oven als resultaat van een procedé dat in deze tijd eigenlijk niet meer kan bestaan, als je logisch nadenkt. Maar het bestáát. En dat is al reden genoeg om je te bekeren tot Fundamentals of Makkum.” 

Oer-Hollands servies
Jan Tichelaar kwam Lonny van Ryswyck en Nadine Sterk van Atelier NL op het spoor naar aanleiding van hun afstudeerproject, Uit de klei getrokken. De ideeën van het veelbelovende designduo over ontwerp en productie in relatie tot lokale grondstoffen, gebruiken en vaardigheden, zette Jan Tichelaar op het spoor van Fundamentals of Makkum. De ‘klik’ was evident. Koninklijke Tichelaar Makkum zelf dankt zijn internationale faam immers direct aan de klei van eigen bodem. Sinds 1572 tot op heden zijn lokale klei en vaardigheden de basisingrediënten voor het oudste familiebedrijf van Nederland. De chemie tussen Tichelaar en Atelier NL, door Lonny getypeerd als ‘het samensmelten van verschillende milde vormen van gekte’, kwam snel op gang en leverde een prachtig, oer-Hollands servies op.

Maak je eigen zoektocht
Om grondstoffen te winnen voor Fundamentals of Makkum gingen de ontwerpers er hoogstpersoonlijk met de spade op uit. Op zes verschillende locaties in Nederland – van Grijpskerk in het hoge noorden tot Brunssum in het diepe zuiden – werd klei afgegraven en naar Makkum getransporteerd. De verschillen komen pregnant tot uiting in de schalen, schotels en kommen. Klei met een hoog kalkgehalte bijvoorbeeld levert luchtig getint aardewerk op, de vettere klei uit het zuiden geeft een meer aardse beleving. Ook de textuur is verschillend, wat ieder onderdeel nog meer eigen karakter geeft. Hierdoor kun je grenzeloos spelen met de samenstelling van je servies; in een zoektocht naar je lokale identiteit of naar de dieper gelegen ziel van de grond waar we als Nederlanders van leven. Neem de tijd. Stel je eigen regio- of landkaart samen. Met Fundamentals of Makkum. Bekijk de gehele collectie in onze webshop.

 

Bekijk ook:

Atelier NL - Een tijdreis naar 'de ziel der dingen'

Into The Great Wide Open, een festival waar de zee de grens aangeeft