The Making Of...

30 oktober 2013

‘Het oncontroleerbare controleren’

De wens van Haiko Meijer van Onix Architecten was helder. Kunnen we de Student Cloud bekleden met een wolkendek van geglazuurd materiaal in de vorm van prefab bouwelementen? Nooit eerder gedaan, maar de uitdaging werd met open armen ontvangen. Een unieke kans voor Koninklijke Tichelaar Makkum om zich ook in een ander marktsegment dan het gebruikelijke topsegment te manifesteren. Intussen is de productie van geglazuurde steenstrips in volle gang. Er werd zelfs een speciale oven voor gekocht – de enige in zijn soort in Europa. Nodig om het ‘oncontroleerbare te controleren’ in de woorden van Jan Tichelaar.

De onbewerkte steenstrips zijn ingekocht in Duitsland, bij de vaste leverancier van ongeglazuurd materiaal. Tot grote verrassing van Jan Tichelaar bleek deze al jarenlang steenstrips voor prefab bouw te produceren voor de Amerikaanse markt. Er zijn vervolgens diverse ontwikkelpaden bewandeld en proefpanelen beoordeeld. Zodra duidelijk was dat aan de bijzondere vraag van Onix voldaan kon worden en de opdrachtgever, SSH, na een bezoek aan Makkum overtuigd was van het vakmanschap en innovatief vermogen, moest er een antwoord komen op de belangrijkste vraag: welke glazuur gaan we gebruiken voor een optimaal wolkeneffect en maximale duurzaamheid.

Natuurlijke mineralen
Anders dan gebruikelijk, werd, na een periode van experimenteren en beoordelen, gekozen voor een glazuur dat rijk is aan natuurlijke mineralen en daardoor tamelijk instabiel is. De keuze is ingegeven door de fraaie, levendige nuancering van het materiaal. Minpuntje: tijdens het stookproces gaan mineralen reacties met elkaar aan. De plaatsing in de oven luistert buitengewoon nauw en het materiaal mag niet direct aan vuur worden blootgesteld.

“Het is een lastig te besturen proces”, aldus Jan Tichelaar, “en mede om die reden een enorme uitdaging. De mogelijkheid om juist voor dit marktsegment een innovatieve toepassing van glazuur te ontwikkelen, was voor ons aanleiding om te investeren in een nieuwe oven, waarin op een geheel nieuwe manier de warmte wordt overgedragen op het product. Na de installatie zijn we direct gaan experimenteren. Dan besef je weer wat je onderscheidende waarde is met onze toegewijde vakmensen, die de processen tot in de kleinste finesse kennen en beheersen. De resultaten zijn schitterend.”

Flexibele maakprocessen
De productie is in volle gang. Met een totale doorlooptijd van 20 weken maakt Koninklijke Tichelaar Makkum circa 230.000 geglazuurde steenstrips, goed voor een geveloppervlak van ongeveer 7.000 m². Hiermee laat Tichelaar zien waar een kleinschalig, ambachtelijk familiebedrijf groot in kan zijn. “Een kwestie van flexibiliteit”, zegt Jan Tichelaar nuchter. “In de dialoog met de architect bleek als snel sprake te zijn van gedeelde nieuwsgierigheid. Dan ga je meedenken en alles onderzoeken om snel en adequaat op de vraag in te spelen. Puur vanuit onze maakdiscipline.”

Slimme logistiek
Jan Tichelaar en zijn team dachten niet alleen mee over het maakproces, maar ook over het logistieke proces en over de vraag hoe je de kosten beheersbaar kunt houden door het complete traject zo efficiënt mogelijk te organiseren. Esthetica, ambachtelijkheid en efficiency, hand in hand. De steenstrips worden in gecodeerde partijen op pallets aangeleverd aan Loveld in Zwijndrecht die de gevelpanelen maakt. Voor elk paneel wordt een specifieke mix van codes op maat klaargezet voor snelle assemblage. Deze slimme manier van samenwerken, levert significant tijd- en kostenvoordeel op.

Ook na realisatie van de Student Cloud, door bouwbedrijf Waal in Vlaardingen, voorziet Tichelaar kostenvoordeel in de exploitatiesfeer. Het glazuur wordt afgestookt bij een temperatuur van 1100˚C, wat resulteert in een zeer dicht oppervlak. Eenmaal verwerkt, is het materiaal buitengewoon sterk en duurzaam en vooral onderhoudsvrij. Tichelaar: “Er staan in Nederland gebouwen van geglazuurde baksteen die na eeuwen nog smetteloos zijn. Glazuur is kleurecht, bestand tegen UV-straling, er hecht geen vuil aan en graffiti veeg je er eenvoudig weer af. Ideale kenmerken om bij te dragen aan de droom van Haiko Meijer – een gebouw dat opgaat in de wolken, als metafoor voor de beweeglijkheid, ongrijpbaarheid en hoopvolle toekomst van de gebruikers, studenten die komen en gaan.”

Bekijk ook:

Poëtische studentenkorf, verpakt in keramiek

Onix Architecten - Ongepolijst, scherp en contrastrijk