Traditionele collectie weerspiegelt erfgoed van eeuwen

03 maart 2014

Nederland kent een lange en rijke keramiektraditie. Koninklijke Tichelaar Makkum zet die voort. Met verfijnde, ambachtelijk gemaakte gebruiks- en siervoorwerpen, met de hand gedecoreerd volgens de majolicatechniek die in Nederland alleen nog in Makkum wordt toegepast. De traditionele collectie vazen, schalen, flessen, kandelaars, pendules en wandtegels weerspiegelt het erfgoed van eeuwen.

Nederland speelt van oudsher een vooraanstaande rol in de vervaardiging van Europa aardewerk. Vooral in de middeleeuwen kenden de ‘Hollandse meesters’ hoogtijdagen. Delft was het episch centrum. In de bloeiperiode, van circa 1650 tot circa 1750, telden Delft en omgeving wel honderd ambachtelijke aardewerkfabriekjes. Ook in Friesland werd door minstens vijf ateliers aardewerk van eigen bodem en hoge kwaliteit vervaardigd. 

‘Er is in Nederland nog één fabriek waar de oorspronkelijke majolicatechniek wordt toegepast…’

Een wezenlijk kenmerk van aardewerk uit de lage landen was de zeer verfijnde faience- of majolicatechniek waarmee de meesters en hun gezellen hun serviezen en siervoorwerpen decoreerden, totdat een nieuwe techniek het aanbod aan het einde van de 19de eeuw ging domineren. Een waardevolle traditie ging zo goed als verloren. Maar niet helemaal, want op dit moment is er in Nederland nog één fabriek die de oorspronkelijke majolicatechniek trouw is gebleven en tot op de dag van vandaag toepast. Dat is de fabriek van Koninklijke Tichelaar Makkum, het oudste bedrijf van Nederland, opgericht in 1572, en een internationaal begrip als het gaat om kennis van en vaardigheid in keramiek.

Met de majolicatechniek worden decoraties aangebracht op de rauwe tinglazuur, nadat het aardewerken object voor de eerste keer is gebakken. De hoofdlijnen worden uitgezet met houtskoolpoeder. Vervolgens wordt het patroon met een fijn penseel van koeienhaar verder uitgewerkt en ingekleurd. Resultaat: een diep en stralend effect, doordat de lijnen van de decoratie bij de tweede maal bakken versmelten met de witte tinglazuurlaag. 

Gepassioneerde vakmensen
Veel gedecoreerde stukken uit de traditionele collectie van Koninklijke Tichelaar Makkum ontlenen hun uitstraling aan deze eeuwenoude techniek. Jan Tichelaar: “Het is een voorrecht om gepassioneerde vakmensen in huis te hebben, die deze techniek nog beheersen. Met ons assortiment van echte ‘traditionals’ blijven we de techniek en de oorsprong van ons ambacht trouw. Zo bewaken we ons erfgoed en sluiten we aan bij de keramische traditie die Nederland in het verleden mede haar faam heeft bezorgd.”

‘We zetten onze rijke traditie van ambachtelijke creatie voort met eigentijdse ontwerpers en kunstenaars en koesteren onze traditionele collectie.’

Jan Tichelaar, directeur sinds 1995 en vertegenwoordiger van de twaalfde generatie, combineert zijn binding met het erfgoed van Makkum wonderwel met zijn passie voor de toepassing van keramiek in hedendaagse architectuur, kunst en eigentijds design. Toen hij het roer van het familiebedrijf overnam, moest hij vaststellen dat de vraag naar handgemaakte siervoorwerpen danig was verschraald en nam hij zich voor alles te doen wat binnen zijn mogelijkheden lag om de kernwaarden van Koninklijke Tichelaar Makkum voor de toekomst te waarborgen. Samenwerking met eigentijdse ontwerpers en kunstenaars die affiniteit hebben met ambachtelijke processen heeft een nieuwe collectierichting ingeluid, die laat zien dat de mogelijkheden van keramiek- en glazuurtechnieken ook vandaag inspireren tot bijzondere creatieve prestaties. “We zetten een rijke traditie van ambachtelijke creatie voort, en bouwen aan een contemporaine collectie, terwijl we onze traditionele collectie blijven koesteren.”

Bekijk de topstukken uit het erfgoed van Koninklijke Tichelaar Makkum >>